Stacja Bąk

Bąk to niewielka, trzyperonowa stacja zlokalizowana na 116 kilometrze (116.699) linii kolejowej numer 201 oraz na 78 kilometrze (77.763) linii kolejowej numer 215.
Początkowo przez stację miała biec budowana linia kolejowa łącząca Czersk przez Bąk, Liniewo, Starą Piłę z Gdańskiem Wrzeszczem (Gdańsk Wrzeszcz – Stara Piła, linia kolejowa numer 234) jako skrót łączący Gdańsk z Berlinem (linia miała się łączyć w Czersku z Koleją Wschodnią – Ostbahnem).
Budowa linii Czersk – Gdańsk Wrzeszcz została zainicjowana jeszcze przed I Wojną Światową. W połowie 1911 roku ukończono budowę odcinka Czersk – Bąk, natomiast dalsze prace przerwał wybuch I Wojny Światowej w roku 1914. Po jej zakończeniu w listopadzie 1918 roku i odrodzeniu się państwa polskiego, dalszą budowę zaniechano z racji podrzędnego charakteru linii. Po odzyskaniu niepodległości jedną z dwóch sztandarowych i najważniejszych strategicznie inwestycji (obok budowy portu w Gdyni) była budowa Magistrali Węglowej łączącej śląskie kopalnie z wybrzeżem.
Przebieg nowej linii wytyczono z pominięciem terenów Wolnego Miasta Gdańska którego niemieckie władze nie były przychylne Polsce. W roku 1928 oddano do użytku odcinek Bąk – Kościerzyna (kolej dotarła tu w roku w 1885 roku) natomiast w roku 1930 oddano do użytku odcinek Maksymilianowo – Bąk. Warto zwrócić uwagę na bryłę budynku dworcowego który jest inny niż pozostałe na Magistrali Węglowej. Bliźniacze budynki dworcowe powstały w Karsinie oraz w Olpuchu (ob. Olpuch Wdzydze). W czasach bardziej nam współczesnych przez stację przejeżdżało kilka bezpośrednich pociągów łączących Gdynię z Bydgoszczą przez Kościerzynę a także kilka par pociągów relacji Bąk – Laskowice Pomorskie.
Można było też spotkać pociąg który jeździł do Grudziądza czy Jabłonowa Pomorskiego a początek relacji miał miejsce właśnie w Bąku (przyjazd z Laskowic Pomorskich przez Wierzchucin). Do końca XX wieku ozkład znacząco się nie zmieniał – przełomowy był okres obowiązywania rozkładu jazdy pociągów z roku 2000/2001 kiedy to znacząco zmniejszono ilość pociągów oraz skrócono ich relacje (Kościerzyna – Wierzchucin oraz Bąk – Czersk).
Tabor (wciąż mówimy o czasach względnie współczesnych) jaki można było spotkać w Bąku to głównie ciężkie lokomotywy spalinowe serii SP45, nieco lżejsze SP42, SU46 (końcówka XX wieku oraz początek XXI wieku), szynobusy serii SA101/SA102 (przełom XX oraz XXI wieku) a także do początków lat 90 XX wieku parowozy Ty2 oraz TKt48 obsługiwane przez parowozownię w Kościerzynie (obecnie skansen).
Z wagonów najczęstszym widokiem były piętrowe wagony serii Bhp/Bipa oraz wagony serii 101A/102A/43A (popularne ryflaki) oraz 120A (bonanza) czy starsze produkcje które kończyły żywot jeżdżąc w lokalnych relacjach. Jeszcze do niedawna z Bąka odchodziła bocznica w kierunku wojskowego lotniska w Borsku. Niedługo po zamknięciu lotniska bocznica została fizycznie zlikwidowana za wyjątkiem dwóch rozjazdów oraz lokomotywy spalinowej serii SM03 która służyła do wtaczania wagonów na bocznicę. Obecnie (sierpień 2020 roku) oba rozjazdy już nie istnieją – jedyną pamiątką są ślady po nasypie.
W roku 2010 zmodernizowano północną głowicę (kierunek Kościerzyna) poprzez wymianę zwrotnic na elektryczne (sterowane z budynku dworca) oraz wymieniono semafory z kształtowych na świetlne. Niebawem podobny los spotka głowicę południową (kierunki Lipowa Tucholska, Czersk) gdzie trwa wymiana semaforów wjazdowych.
W chwili obecnej (kwiecień 2018 roku) przez Bąk przejażdżają wyłącznie pociągi towarowe. Ostatni pociąg pasażerski (Kościerzyna – Czersk) odjechał w ostatnim dniu obowiązywania rozkładu jazdy pociągów 2012/2013. Odcinek Bąk – Lipowa Tucholska w ruchu pasażerskim był praktycznie martwy już wcześniej bo od roku 2006 (za wyjątkiem powrotu pociągu z Wierzchucina do Czerska oraz Arriva Express relacji Bydgoszcz – Gdynia – Gdańsk).
Co jakiś czas wraca temat powrotu pociągów pośpiesznych na Magistralę Węglową (ostatni planowy z Gdyni do Wrocławia odjechał w 1990 roku) ale tego typu przepowiednie raczej należy włożyć między bajki…
Stacja Bąk swoją nazwę zawdzięcza odległej o około 7 kilometrów wiosce o identycznej nazwie.

Kalendarium

Data
Wydarzenie
23.06.1925
Podjęcie przez Sejm RP uchwały dotyczącej budowy linii kolejowej Bydgoszcz – Gdynia przez Kościerzynę w ramach budowanej magistrali węglowej Śląsk – Porty,
15.10.1928
Otwarcie linii na odcinku Kościerzyna – Bąk,
15.10.1928
Otwarcie linii na odcinku Bąk – Czersk,
09.11.1930
Otwarcie linii na odcinku Maksymilianowo – Bąk,
09.1939
Kampania wrześniowa, rozpoczęcie niemieckiej okupacji, zmiana nazwy stacji na “Bonk”,
03.1945
Zakończenie niemieckiej okupacji, powrót do polskiej nazwy stacji “Bąk”,
Lata 60.
Budowa bocznicy do lotniska wojskowego w Borsku,
03.04.2000
Likwidacja bezpośrednich połączeń Gdynia – Kościerzyna – Bydgoszcz poprzez skrócenie relacji do odcinka Kościerzyna – Wierzchucin. Likwidacja bezpośrednich połączeń z Bąka do Laskowic Pomorskich poprzez skrócenie relacji do odcinka Bąk – Czersk. Ograniczenie przewozów do dwóch par w relacji Kościerzyna – Wierzchucin i Kościerzyna – Czersk,
2001
Likwidacja bocznicy do byłego lotniska wojskowego w Borsku,
31.03.2004
Zawieszenie przewozów na odcinku Bąk – Czersk,
10.05.2004
Wznowienie przewozów na odcinku Bąk – Czersk,
01.04.2006
Zawieszenie przewozów na odcinku Bąk – Czersk,
01.06.2006
Wznowienie przewozów na odcinku Bąk – Czersk,
10.12.2006
Połączenie pociągów relacji Kościerzyna – Wierzchucin i Bąk – Czersk w jedną. Poranny pociąg z Kościerzyny do Wierzchucina kursował przez Wojtal natomiast z Wierzchucina do Kościerzyny kursował przez Czersk. Popołudniowy pociąg z Kościerzyny do Wierzchucina kursował przez Czersk natomiast z Wierzchucina do Kościerzyny kursował przez Wojtal,
12.12.2009
Zakończenie realizacji przewozów na odcinkach Kościerzyna – Wierzchucin i Bąk Czersk przez spółkę PKP Przewozy Regionalne,
13.12.2009
Rozpoczęcie realizacji przewozów przez spółkę Arriva PCC (ob. Arriva RP) na odcinku Kościerzyna – Czersk. Bezpośrednie połączenie z Kościerzyny do Bydgoszczy przez Czersk w wybrane dni tygodnia. Cztery pary pociągów na odcinku Bąk – Czersk przy czym nie wszystkie kursowały codziennie. Zawieszenie przewozów na odcinku Bąk – Lipowa Tucholska za wyjątkiem weekendowego połączenia Arriva Express relacji Bydgoszcz – Gdańsk przez Kościerzynę oraz Gdynię jednakże bez postojów na przystankach pośrednich,
10.12.2011
Zakończenie realizacji przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk przez spółkę Arriva RP,
11.12.2011
Rozpoczęcie realizacji przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk przez spółkę Przewozy Regionalne (ob. PolRegio). Brak bezpośrednich połączeń w kierunku Bydgoszczy – konieczność przesiadki na stacji w Czersku,
09.12.2012
Zawieszenie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk,
25.06.2016
Wznowienie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk. Sezonowy pociąg TLK Gemini (PKP InterCity) relacji Rzeszów – Hel przez Laskowice Pomorskie, Czersk, Kościerzynę bez postoju w Bąku,
01.09.2016
Zawieszenie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk. Sezonowy pociąg TLK Gemini (PKP InterCity) zakończył kursowanie,
23.06.2018
Wznowienie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk. Sezonowy pociąg (Arriva RP) z Kościerzyny do Bydgoszczy przez Czersk,
01.10.2018
Zawieszenie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk. Sezonowy pociąg z Kościerzyny do Bydgoszczy zakończył kursowanie,
06.07.2019
Wznowienie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk. Sezonowy pociąg z Kościerzyny do Chojnic przez Bąk i Czersk,
31.08.2019
Zawieszenie przewozów na odcinku Kościerzyna – Czersk. Sezonowy pociąg z Kościerzyny do Chojnic przez Bąk i Czersk zakończył kursowanie,
2020
W związku z sytuacją epidemiczną w okresie obowiązywania rozkładu 2019/2020 w okresie letnim nie uruchomiono połączeń przez Bąk,